İşsizler, sigortasız çalışanlar; kız çocuklar; 18 yaşını geçen,
okumayan erkek çocuklar; 25 yaşını dolduran üniversite öğrencileri
Genel Sağlık Sigortası sizi nasıl etkileyecek? Gelir testi yaptırmak
için kimler başvurmak zorunda kalacak? 25 yaşında işsiz bir genç
adamın genel sağlık sigortası primini hesaplarken emekli babasının,
yaşlı annesinin geliri dikkate alınacak mı? Stajyer avukatlar, sizin
priminizi kim ödeyecek? Banka sandığı mensupları sizin durumunuz ne
olacak?
Peki ya eğitim için yurtdışında bulunanlar? Master, doktora yapanlar.
Burs kazananlar kazanmayanlar; yurtdışında çalışanlar ama ikametgahı
Türkiye'de olanlar; yeni sistem sizi nasıl etkileyecek?
Türkiye'de ikamet eden, özel sigortası olan ya da olmayan yabancılar
sizin durumunuzda ne değişecek?
SGK il müdürlüklerinden, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Fonlarından,
büyükelçiliklerden, konsolosluklarda yanıtını bulamadığınız tüm
soruları, Hürriyet.com.tr işin uzmanı Sosyal Güvenlik Kurumu
bürokratlarına yöneltti.
İşte sorularınız ve yanıtları.....
1- 1 Ocak 2012 tarihinden itibaren ne değişti?
Bu tarihten itibaren 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık
Sigortası Kanunu, tüm maddeleriyle birlikte yürürlüğe girmiş oldu.
Buna göre Türkiye'de yaşayanlardan tutuklu ve hükümlü, er , erbaş ve
yedek subay okulu öğrencileri, sözleşmeli ülke adına sağlık yardımları
karşılananlar, geçici 20. madde kapsamındaki banka ve sigorta
şirketlerinin sandıkları kapsamında bulunanlar, milletvekilleri ile
Anayasa Mahkemesi Başkan ve üyeleri ile bunların emeklileri ile dul ve
yetimleri hariç tüm insanlar zorunlu olarak 'genel sağlık sigortası'
kapsamına alındı.
2- İşçi, memur, esnafın durumunda ne değişti?
Eski sistemde SSK, Emekli Sandığı ve Bağ-Kur'lu olarak çalışanlar veya
buradan emekli olanlar için değişen bir şey yok. Yani bugün işçi,
memur veya esnaf olarak çalışan zorunlu sigortalılar ve emekliler ile
bunların bakmakla yükümlü oldukları kişiler için herhangi bir şey
değişmedi. Eskiden olduğu gibi istedikleri hastaneye giderek sağlık
hizmeti almaya devam edecekler.
KIZ ÇOCUKLARININ DURUMU
3- Peki bunların bakmakla yükümlü olduğu eş ve çocukları ile anne ve
babalarının durumları ne olacak?
Sosyal Güvenlik Kurumu bünyesinde sigortası olan bu kişilerin eşleri,
18 yaşın altındaki çocukları ile üzerlerine kayıtlı anne ve babaları
da hiçbir prim ödemeksizin sağlık sigortasından yararlanmaya devam
edecekler. Herhangi bir yere başvuruda bulunmaları da gerekmeyecek.
1.10.2008 öncesi bakmakla yükümlü olunan kişi olarak sağlık
yardımlarından faydalanan kız çocukları sağlık yardımlarından eskisi
gibi yaş şartı aranmaksızın faydalandırılacak.
01.10.2008 TARİHİNE DİKKAT!
4- 18 yaşın üzerindeki çocukların durumu ne olacak?
18 yaşın üzerindeki erkek çocuklar, lise eğitimini sürmeleri halinde
20 yaşına kadar; üniversite öğrencisi olmaları durumunda 25 yaşına
kadar anne veya babasının sağlık güvencesinden yararlanmaya devam
edecek. Herhangi bir prim ödemesi gerekmeyecek.
Üniversite öğrencilerinin her yıl öğrenci belgelerini Sosyal Güvenlik
Merkezine veya Sosyal Güvenlik Kurumu İl Müdürlüğü'ne göndermesi
yeterli olacak.
18 yaşın üzerindeki kız çocuklar, 01.10.2008 öncesi bakmakla yükümlü
olunan kişi olarak sağlık yardımlarından faydalanmıyorsa; erkek
çocukları gibi yaş ve eğitim durumlarına göre anne veya babasının
sağlık sigortasından yararlandırılacak. Yani 2008 öncesinde bu
kapsamda olmayan kız çocuklar, okumuyorlarsa erkek çocuklar gibi 18
yaşından sonra gelir testi için başvurmak zorunda.
Üniversite öğrencisi ise 25 yaşına kadar ailesinin sigortasından
yararlanabilecek. Bu yaştan sonra yararlanamayacak.
BOŞANDIYSA, İŞTEN AYRILDIYSA
5-Kız çocuk boşanmış veya çalıştığı işten çıkmış ise ne olacak?
Burada da 1.10.2008 tarihi önem taşıyor. Bu tarih öncesi bakmakla
yükümlü olunan kişi olarak sağlık yardımlarından faydalanan kız
çocukları, sağlık yardımlarından eskisi gibi yaş şartı aranmaksızın
Sosyal Güvenlik Kurumu'na başvurarak yeniden anne veya babasının
sigortasından yararlanma hakkını elde edecek.
Ama bu tarihten önce kapsamda değil ise; anne veya babasının
sigortasından yararlanamayacak.
GENÇ ERKEKLER BU SORU SİZİ İLGİLENDİRİYOR
6- 18 yaşın üzerinde çalışmayan, okumayan veya 25 yaşın üzerinde
okuyan/ okumayan/ çalışmayan erkeklerin durumu ne olacak?
Adrese Dayalı Nüfus Kaydında yer alan adreslerine en yakın Sosyal
Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı'na başvurarak, gelir testi yaptırmaları
gerekiyor.
GENÇ ADAMIN GELİRİ Mİ BABASININ GELİRİ Mİ?
7- Gelir testi yapılırken, örneğin anne ve babasıyla yaşayan 26 veya
30 yaşında bir adam için, onların gelirleri mi dikkate alınacak? Yoksa
kişisel gelirine mi bakılacak?
Resmi ikamet adresi anne ve babasıyla aynı olanların gelir testinde;
ana babasının geliri dikkate alınacak.
8- Bu borç kimin borcu olacak? Ailesinin mi 30 yaşındaki bu adamın
mı?
Genel sağlık sigortalısı olarak tescil edilenin borcu olacak, yani 30
yaşındaki adamın.
9- 25 yaş altı partime çalışan öğrencilerin GSS'den yararlanmaları
için eksik olan günlerin primlerini ödemeleri gerekecek mi?
Evet, bu kişiler isteğe bağlı sigortalı olarak prim ödemezse 60/g den
tescil edilecek gelir testi sonucuna göre, gelir testi istemezse
asgari ücretin iki katı üzerinden prim ödeyerek sağlık yardımlarından
faydalandırılacaktır.
HİÇ GÜVENCESİ OLMAYAN ÇOCUKLAR
10- Anne veya babasının sosyal güvencesi olmayan çocuklar ne yapacak?
Ülkemizde yaşayan her kişi, zorunlu olarak, genel sağlık sigortalısı
olarak tescil edileceğinden, bunların 18 yaş altı çocukları da
'bakmakla yükümlü oldukları çocuk' olarak sağlık yardımlarından
faydalandırılacak. 30 gün ve prim borcu aranmaksızın 18 yaşın
altındaki tüm çocuklara sağlık hizmeti verilmeye devam edecek.
TESTE BAŞVURMAYAN NE OLACAK?
11- Gelir Testine başvurmak ne sağlayacak?
Bu sayede genel sağlık sigortası 'tescil' işlemi yapılan kişiler gelir
durumlarına göre prim ödeyecek ya da ödemeyecek. Başvurmaz ise gelir
durumunun üstünde, asgari ücretin iki katı üzerinden yani 213 TL prim
ödemek zorunda kalacak.
GELİRE DE GİDERE DE BAKILACAK
12- Kimler ne kadar prim ödeyecek?
Gelir testi yapılırken, evli çocuklar hariç ADNKS'de (Adrese Dayalı
Nüfus Kayıt Sistemi) aynı hanede yaşayan ailenin aylık geliri ve
giderleri tespit edilerek, hanede yaşayan aile bireyi sayısına
bölünecek. Kişi başına gelir, brüt asgari ücretin üçte birinden az
(295 TL) ise sağlık primini Sosyal Güvenlik Kurumu üstlenecek.
13- Kişi başı gelir 295 TL'nin üzerinde ise ne olacak?
- Kişi başı gelir, brüt asgari ücretin üçte biri (295 TL) ile asgari
ücret (886,5 TL) arasında ise aylık 35,4 TL sağlık primi ödeyecek.
- Kişi başına düşen gelir asgari ücret ile asgari ücretin iki katı
(1.773 TL) arasında ise aylık 106,4 TL ödeyecek.
- Kişi başı geliri asgari ücretin iki katından daha fazla ise aylık
213 TL zorunlu sağlık primi ödeyecek.
14- Hiç sosyal güvencesi olmayanlar, başvurmazlar ise ne olacak?
Hiç sosyal güvencesi olmayanlar başvurmaz ise re'sen sisteme tescil
edilecek. Dolayısıyla asgari ücretin iki katı üzerinden prim ödeyecek.
Bu durumda aylık kişisel gelirlerinin bin 773 TL olduğu varsayılarak,
her ay 213 TL prim borcu olarak hanelerine yazılacak.
BORCU OLANIN ÇOCUĞU NE OLACAK?
15- Bu kişiler çocuklarını hastaneye götürdüklerinde bir sorunla
karşılaşacaklar mı? Prim borcu olanlar sağlıktan yararlanamazlar,
yaptırımı çocuklarını kapsayacak mı?
Hayır, 30 gün prim ve borçsuz olma şartı aranmaksızın 18 yaşın
altındaki tüm çocuklara sağlık hizmeti verilmeye devam edecek.
ÖZEL SİGORTASI OLANLAR NE YAPACAK?
16- Vatandaş, "Genel sağlık hizmeti istemiyorum. Ben gerektiğinde
hastaneye gider, kendi masraflarımı karşılarım" ya da "Ben kendime
özel sağlık sigortası yaptırdım. Sisteme girmeyeceğim" deme hakkına
sahip mi?
Hayır. Genel Sağlık Sigortası, 'gönüllü' değil 'zorunlu' bir sistem.
Türkiye'de ikamet eden her T.C vatandaşının sistemde olması zorunlu.
GELİR TESTİ İSTEMEYENLER...
17- Ben çalışmak istemiyorum, param da var. Gelir testiyle de uğraşmak
istemiyorum. Başka bir yol yok mu?
Evet var. İsteğe bağlı prim ödemek suretiyle, hem emeklilik hem de
sağlık hizmetlerinden yararlanabilirsiniz. Ya da gelir testi
istemediğini yazılı olarak Sosyal Güvenlik Kurumu'na beyan edersiniz;
aylık asgari ücretin iki katı üzerinden de prim öderseniz, gelir
testiyle uğraşmazsınız.
18- İsteğe bağlı sigorta için yaş sınırı var mı? Aylık ne kadar prim
ödemek gerekir? Kaç yıl süreyle?
Brüt asgari ücretin yüzde 32'si oranında prim ödeyerek hem emeklilik
hem de sağlık hizmeti almanız mümkün. Prim ödeme süresi işe giriş
tarihine ve yaşına göre değişiklik gösteriyor.
STAJYER AVUKATLAR
19- Avukatlık stajı yapanların durumu ne olacak?
Stajyer avukatların GSS primlerini staj süresince Türkiye Barolar
Birliği karşılıyor.
BANKA SANDIĞI MENSUPLARI
20- Banka sandığı vakıflarından emekli olanların durumu ne olacak?
Bunların bakmakla yükümlü oldukları eş ve çocukları ne yapacak?
Herhangi bir şey yapmayacaklar. Kanunun geçici 20. maddesi
kapsamındaki bankalar, sigorta ve reasürans şirketleri, ticaret
odaları, sanayi odaları, borsalar veya bunların teşkil ettikleri
birliklerin personeli için kurulmuş bulunan sandıkların iştirakçileri,
bu sandıklardan aylık veya gelir bağlanmış olanlar ile bunların
bakmakla yükümlülerinin sağlık hizmetleri, Kurumca devralınıncaya
kadar ilgili kuruluşlarca karşılanacağından bu kişiler, devir
işlemlerinden sonra genel sağlık sigortası kapsamına alınacaktır.
YURTDIŞINDA YAŞAYAN TÜRKLER
21- Bu kanun yurtdışında yaşayan Türk vatandaşlarını kapsıyor mu?
Hayır. Yurt dışında yaşayan Türk vatandaşları kapsam dışıdır. Çünkü
Kanun Türkiye'de ikamet edenlerin GSS'li sayılacağını düzenlemiştir.
22- İkamet adresi Türkiye'de olan ancak yurtdışında sigortasız olarak
çalışan Türk vatandaşlarının ne yapması gerekiyor? Onlar da gelir
testi için başvuracaklar mı? Onlar adına bir yakınları başvuruda
bulunabilir mi?
Bu kişilerin kendileri ya da Türkiye'deki yakınları Adrese Dayalı
Nüfus Kayıt Sisteminden (ADNSK) Türkiye'deki adresini, yurtdışındaki
adresi olarak güncelleyecek. Bu kişilerin Türkiye'de yaşayan eş,
çocukları var ise onlar sisteme tescil edilecek. Yani gelir testi için
vakıflara başvuracak.
23- Türkiye'de çalışırken; işyerinden ücretsiz izin alarak yurtdışına
eğitime gidenlerin durumu ne olacak?
4/a kapsamındaki kişiler turistik ya da geçici olarak eğitim ya da iş
nedeniyle yurt dışında ise ücretsiz izinli oldukları sürelerde;
işverenin bildirmesi halinde (4857 sayılı Kanun'a göre 1 ay içinde
bildirilmesi gerekir) bu süre içinde faydalandırılacaktır. 1 yıl
ücretsiz izinli olduğu sürelerde GSS'li sayıldığından
faydalandırılacak.
24- Örneğin burs kazanan eşiyle birlikte ABD'ye giden, ancak kendisi
ev hanımı olarak ABD'de yaşayan Türk vatandaşları da genel sağlık
sigortası kapsamında prim ödemek zorundalar mı? Böyle ise ABD'deki
Türk büyükelçiliği ya da konsolosluklara başvurabilirler mi?
Bu kişilerin kendileri ya da Türkiye'deki yakınları ADNKS'nden
yurtdışındaki adresini güncellemeleri halinde prim ödemeyeceklerdir.
25- Çifte vatandaş olup, Türkiye'de sigortası bulunmayan ancak
vatandaşı olduğu yabancı ülkede çalışan ve sigortası olan Türkler ne
yapacak?
Sözleşmeli ülkede çalışıyor ise Türkiye'ye gelirken sözleşmeye göre
sağlık yardımlarından faydalandığına ait "formüler" denilen belgeyi
getirecek. Yakınları adına ise ilgili ülkeden yine bunlar için
istenilen "formüleri" gönderecek.
Sözleşmesiz ülke vatandaşı ve bu ülkede çalışıyor ise İkametleri yurt
dışında bulunması nedeniyle GSS kapsamına alınmayacaktır. Ancak
istekleri halinde özel sağlık sigortası kapsamında faydalanabilir.
YURTDIŞINA EĞİTİME GİDENLER
26- T.C vatandaşı olup yurtdışına lisans, master, doktora eğitimi için
giden, çalışmayan ve sigortası olmayanlar ne yapacak? Onlar adına aile
yakını başvurabilecek mi?
Onlar da diğerleri gibi kendileri ya da Türkiye'deki yakınları
ADNKS'nden yurtdışındaki adresini güncelleyecek.
27- Peki yine eğitim için yurtdışına giden ancak sağlık sigortaları
oradaki devlet veya okullar tarafından üstlenilen vatandaşlar ne
yapacak?
Kendileri ya da Türkiye 'deki yakınları, ADNKS'nden yurtdışındaki
adresini güncelleyecek.
28- Devlet tarafından resmi burslu olarak eğitime gönderilmiş, 25 yaş
üstü olup, Türkiye'de sigortası bulunmayanlar ne yapacak?
Kendileri ya da Türkiye 'deki yakınları ADNKS'nden yurtdışındaki
adresini güncelleyecek.
29- Yabancı bayraklı gemilerde ve uluslararası sularda 1 takvim
yılında 6 aydan fazla süre ile çalışan gemi adamlarının durumu ne
olacak? Türkiye'ye döndüğü zaman mı sigorta kapsamına girecek?
Gemi adamları 4/a kapsamında sigortalı olduğundan her hangi bir şey
yapmayacaklardır.
TÜRKİYE'DE YAŞAYAN YABANCILAR
30- Bir Türk ile evlenmiş ancak 3 yılını doldurmadığı için T.C
vatandaşı olamamış bir kadın, Türk eşinin sosyal güvencesinden
yararlanabilir mi?
Evet, ikamet iznine bağlı olarak Türkiye'de ikamet ediyorsa
faydalanabilir.
CEZA DA VAR!
31- Türkiye'de oturma izni almış, sigortası olmayıp özel sağlık
sigortası bulunan yabancıların durumu ne olacak?
Kesintisiz bir yıllık ikamet süresini dolduranlar yabancılar, ilgili
ülke kapsamında sigortalı değilse bu sürenin dolduğu tarihten itibaren
bir ay içinde Sosyal Güvenlik Merkezine veya Sosyal Güvenlik Kurumu İl
Müdürlüğü'ne başvurmak zorundadır.
Özel sağlık sigortasının bulunması kapsama alınmayı engellemez. Çünkü
GSS onlar için de zorunludur.
32- Türkiye'de 1 yıldan uzun süredir yaşayan ancak kendi ülkelerinde
sigortası bulunmayan yabancılar ne yapacak?
Tescil işlemini yaptırmak için kendilerine en yakın Sosyal Güvenlik il
müdürlüğü veya merkezine başvurmaları gerekecek.
33- Bu başvuruyu yapmayan yabancılara nasıl bir yaptırım uygulanacak?
Kesintisiz bir yıllık ikamet süresinin dolduğu tarihten itibaren bir
ay içinde Sosyal Güvenlik Merkezine veya Sosyal Güvenlik Kurumu İl
Müdürlüğü'ne başvurmayıp daha sonra başvurursa brüt asgari ücret
tutarında idari para cezası uygulanacaktır.
Öncelikle 886,5 TL idari para cezası kesilecek. Ayrıca gelirlerinin
brüt asgari ücretin iki katı olduğu, yani bin 773 TL olduğu
varsayılarak, her ay 213 TL prim borcu tahakkuk ettirilecektir.
0 yorum:
Yorum Gönder